*स्टिफन हॉकिंग (Stephen Hawking)*

स्टिफन हॉकिंग (Stephen Hawking) हे जगप्रसिद्ध ब्रिटिश सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ आणि ब्रह्मांडशास्त्रज्ञ होते. त्यांचा जन्म 8 जानेवारी 1942 रोजी ऑक्सफर्ड, इंग्लंड येथे झाला आणि 14 मार्च 2018 रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या कार्यामुळे त्यांनी विज्ञान आणि भौतिकशास्त्राच्या क्षेत्रात अतिशय मोठा वाटा उचलला.

*प्रमुख माहिती:*

1. शिक्षण आणि सुरुवात:

हॉकिंग यांनी ऑक्सफर्ड विद्यापीठातून भौतिकशास्त्रात पदवी प्राप्त केली आणि नंतर केंब्रिज विद्यापीठात पीएचडी केली.

त्यांच्या संशोधनाचा मुख्य विषय ब्रह्मांडाची उत्पत्ती, कृष्णविवर (Black Holes), आणि ब्रह्मांडाचा विस्तार यावर आधारित होता.

2. वैज्ञानिक योगदान:

त्यांनी "हॉकिंग रेडिएशन" हा सिद्धांत मांडला, ज्यामध्ये कृष्णविवर उत्सर्जन करते असे सांगितले गेले. या सिद्धांताने भौतिकशास्त्राच्या नियमांना नवीन दृष्टी दिली.

"सिंग्युलॅरिटी थिअरम" द्वारे त्यांनी बिग बॅंग सिद्धांताला वैज्ञानिक आधार दिला.

हॉकिंग यांनी क्वांटम यांत्रिकी आणि सापेक्षता सिद्धांत यांची एकत्रित चर्चा केली.

3. आजारपण आणि जीवन संघर्ष:

21 व्या वर्षी त्यांना एम्योट्रोफिक लॅटरल स्क्लेरोसिस (ALS) हा दुर्धर आजार झाला, ज्यामुळे त्यांचे शरीर हळूहळू लकवाग्रस्त झाले.

या आजारामुळे ते व्हीलचेअरवर अवलंबून राहिले, पण त्यांनी संशोधन आणि लेखन सुरूच ठेवले.

4. पुस्तके आणि लोकप्रियता:

हॉकिंग यांचे "A Brief History of Time" हे पुस्तक खूप गाजले, ज्यामध्ये अवघड वैज्ञानिक संकल्पना सामान्य लोकांना सोप्या भाषेत समजावून दिल्या आहेत.

त्यांनी इतरही अनेक पुस्तके लिहिली, जसे की The Universe in a Nutshell, Black Holes and Baby Universes इ.

5. पुरस्कार आणि सन्मान:

हॉकिंग यांना त्यांच्या संशोधनासाठी अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले.

जरी त्यांना नोबेल पुरस्कार मिळाला नाही, तरीही ते वैज्ञानिक जगतात अत्यंत सन्माननीय व्यक्तिमत्त्व होते.

6. व्यक्तिमत्त्व आणि प्रेरणा:

ते विकलांगतेवर मात करून एक महान वैज्ञानिक बनले. त्यांचे जीवन हे चिकाटी, जिद्द आणि मानवी बुद्धिमत्तेचे प्रतीक मानले जाते.

*वारसा:*

स्टिफन हॉकिंग यांनी ब्रह्मांडशास्त्र, विज्ञान, आणि मानवतेसाठी केलेले योगदान अनमोल आहे. त्यांचे जीवन आणि कार्य हे अनेकांसाठी प्रेरणादायक आहे.